Precepto 450
Los bikurim
Se nos prohibió (véase Rambam, Séfer haMitzvot, prohibición 149) comer bikurim. Sobre esto se dijo (Devarim 12:17): «No podrás comer... y la terumá de tu mano», y los maestros de la tradición explicaron (Macot 17a) que «la terumá de tu mano» se refiere a los bikurim. Y se aclaró al final del tratado de Macot (allí, 17a) que no se es responsable por ellos sino antes de que se coloquen en la azará; pero una vez colocados allí, uno queda exento por ellos. Y el lenguaje del Sifrí: el versículo no vino sino para referirse a quien come bikurim sobre los que no ha recitado la declaración, que transgrede un precepto negativo.
La explicación del asunto es esta: no recitó sobre ellos porque no fueron colocados en la azará; pero si fueron colocados allí, aunque no haya recitado sobre ellos, no hay en ellos obligación de azotes. Y asimismo (allí), en cuanto a la obligación de azotes, rige en ellos la misma condición que en el maaser shení: que no se es responsable por comerlos hasta que primero hayan visto el frente de la Casa, y que luego coma de ellos antes de colocarlos en la azará —en ese caso hay obligación de azotes para el kohen que come de ellos—. Y un israelita es reo de muerte a manos del Cielo siempre que coma de ellos, e incluso después de haber recitado sobre ellos la declaración conocida, que es la expuesta en la parashá Vehayá ki tavó. Así dijeron, de bendita memoria (Bikurim 2:1): por la terumá y los bikurim se es responsable de añadir un quinto si se come por inadvertencia, y de muerte si se come con intención. Y esto es exactamente como la ley de la terumá, pues una vez que el versículo llamó a los bikurim con el nombre de terumá, quedaron sujetos a las leyes de la terumá.
שֶׁלֹּא יֹאכַל כֹּהֵן בִּכּוּרִים קֹדֶם הַנָּחָתָם בַּעֲזָרָה – שֶׁנִּמְנַעְנוּ (עי' רמב"ם ספה"מ ל"ת קמט) מִלֶּאֱכֹל בִּכּוּרִים, וְעַל זֶה נֶאֱמַר (דברים יב יז) לֹא תּוּכַל לֶאֱכֹל וְגוֹ' וּתְרוּמַת יָדֶךָ, וּפֵרְשׁוּ בַּעֲלֵי הַקַּבָּלָה (מכות יז, א). וּתְרוּמַת יָדֶךָ אֵלּוּ הַבִּכּוּרִים, וְנִתְבָּאֵר בְּסוֹף מַסֶּכֶת מַכּוֹת (שם יז א), שֶׁאֵין חַיָּבִים עֲלֵיהֶן אֶלָּא קֹדֶם שֶׁיֻּנְּחוּ בָּעֲזָרָה, אֲבָל מִשֶּׁהֻנְּחוּ בָּעֲזָרָה אָדָם פָּטוּר עֲלֵיהֶם. וּלְשׁוֹן סִפְרִי, לֹא בָּא הַכָּתוּב אֶלָּא לָאוֹכֵל בִּכּוּרִים שֶׁלֹּא קָרָא עֲלֵיהֶן שֶׁהוּא עוֹבֵר בְּלֹא תַעֲשֶׂה. וּפֵרוּשׁ הָעִנְיָן מִפְּנֵי שֶׁלֹּא קָרָא עֲלֵיהֶן מִפְּנֵי שֶׁלֹּא הֻנְּחוּ בָּעֲזָרָה, אֲבָל אִם הֻנְּחוּ שָׁם, אַף עַל פִּי שֶׁלֹּא קָרָא עֲלֵיהֶן אֵין בָּהֶן חִיּוּב מַלְקוּת, וּכְמוֹ כֵן (שם) יֵשׁ בָּהֶן לְעִנְיַן חִיּוּב הַמַּלְקוּת הַתְּנַאי שֶׁהוּא בְּמַעֲשֵׂר שֵׁנִי, שֶׁאֵין חַיָּבִין עַל אֲכִילָתָן עַד שֶׁיִּרְאוּ פְּנֵי הַבַּיִת תְּחִלָּה, וְאַחַר כָּךְ שֶׁיֹּאכַל מֵהֶם קֹדֶם הַנָּחָה בָּעֲזָרָה, בְּעִנְיָן זֶה יֵשׁ בָּהֶן חִיּוּב מַלְקוּת לַכֹּהֵן הָאוֹכֵל מֵהֶם, וְיִשְׂרָאֵל חַיָּב בָּהֶם מִיתָה בִּידֵי שָׁמַיִם כָּל זְמַן שֶׁיֹּאכַל מֵהֶם, וַאֲפִילּוּ אַחַר שֶׁקָּרָא עֲלֵיהֶם הַקְּרִיאָה הַיְּדוּעָה, וְהִיא הַמְּפֹרֶשֶׁת בְּסֵדֶר וְהָיָה כִּי תָבֹא. וְכֵן אָמְרוּ זִכְרוֹנָם לִבְרָכָה (בכורים פ"ב מ"א) הַתְּרוּמָה וְהַבִּכּוּרִים חַיָּבִים עֲלֵיהֶן חֹמֶשׁ בְּשׁוֹגֵג, וּמִיתָה בְּמֵזִיד, וְזֶהוּ כְּדִין הַתְּרוּמָה בְּשָׁוֶה, שֶׁאַחַר שֶׁקְּרָאָן הַכָּתוּב לַבִּכּוּרִים בְּשֵׁם תְּרוּמָה נִתְחַיְּבוּ בְּדִינֵי הַתְּרוּמָה.
Comprende, hijo mío, esta distinción que hay en ellos entre el israelita y el kohen, y recuérdala: el kohen, cuando come bikurim desde que vieron el frente de la Casa y antes de colocarlos en la azará, recibe azotes, y su advertencia proviene de «No podrás...». Y no te asombres diciendo: ¿cómo va a ser pasible de azotes el kohen por ellos, si él mismo podrá comerlos después de colocarlos en la azará? Pues lo mismo ocurre, por igual, con la ley del maaser shení: que el israelita es pasible de azotes por comerlo fuera de Yerushaláyim, aun cuando él mismo pueda comerlo en el lugar que le corresponde. Y el israelita que coma bikurim, siempre que los coma, es reo de muerte a manos del Cielo, y su advertencia proviene de «...y ningún extraño comerá cosa sagrada», como escribí en la parashá Emor el haKohanim, en el precepto de que ningún extraño coma terumá (precepto 280).
וְהָבֵן בְּנִי זֶה הַחִלּוּק שֶׁיֵּשׁ בָּהֶן בֵּין יִשְׂרָאֵל לְכֹהֵן, וּזְכֹר אוֹתוֹ, שֶׁהַכֹּהֵן כְּשֶׁיֹּאכַל בִּכּוּרִים מִשֶּׁיִּרְאוּ פְּנֵי הַבַּיִת קֹדֶם הַנָּחָה בָּעֲזָרָה לוֹקֶה, וְאַזְהָרָתֵהּ מִלֹּא תוּכַל וְגוֹ', וְאַל תִּתְמַהּ לוֹמַר אֵיךְ יִתְחַיֵּב מַלְקוּת הַכֹּהֵן עֲלֵיהֶם, אַחַר שֶׁהוּא בְּעַצְמוֹ יֹאכְלֵם אַחַר הַנָּחָה בָּעֲזָרָה? שֶׁהֲרֵי כְּמוֹ כֵן בְּשָׁוֶה, הַדִּין בְּמַעֲשֵׂר שֵׁנִי שֶׁיִּתְחַיֵּב הַיִּשְׂרָאֵל עָלָיו מַלְקוּת בְּאָכְלוֹ אוֹתוֹ חוּץ לִירוּשָׁלַיִם, וְאַף עַל פִּי שֶׁהוּא בְּעַצְמוֹ אוֹכֵל אוֹתוֹ בַּמָּקוֹם הָרָאוּי לוֹ. וְיִשְׂרָאֵל שֶׁיֹּאכַל בִּכּוּרִים כָּל זְמַן שֶׁיֹּאכְלֵם חַיָּב מִיתָה בִּידֵי שָׁמַיִם, וְאַזְהָרָתֵהּ מִוְּכָל זָר לֹא יֹאכַל קֹדֶשׁ, וּכְמוֹ שֶׁכָּתַבְתִּי בְּסֵדֶר אֱמֹר אֶל הַכֹּהֲנִים בְּמִצְוַת שֶׁלֹּא יֹאכַל שׁוּם זָר תְּרוּמָה (מצוה רפ).
Sobre las raíces del asunto de traer los bikurim al Templo para que los coman los servidores de HaShem escribí lo que supe en la parashá «Si prestas dinero», en el séder Mishpatim (precepto 91). Y la razón de este precepto —que los kohanim no los coman antes de colocarlos en la azará, y que ningún israelita coma de ellos en modo alguno— se deriva de aquella misma raíz escrita allí. La encontrará clara y manifiesta todo el que tenga entendimiento para distinguir el bien del mal; y mucho hablar de lo que no hace falta es fatiga de la carne.
מִשָּׁרְשֵׁי עִנְיַן הֲבָאַת הַבִּכּוּרִים לְבֵית הַמִּקְדָּשׁ שֶׁיֹּאכְלוּם מְשָׁרְתֵי הַשֵּׁם כָּתַבְתִּי בַּדָּבָר מָה שֶׁיָּדַעְתִּי בְּפָרָשַׁת כֶּסֶף תַּלְוֶה סֵדֶר מִשְׁפָּטִים (מצוה צא). וְטַעַם מִצְוָה זוֹ, שֶׁלֹּא יֹאכְלוּם הַכֹּהֲנִים קֹדֶם שֶׁיַּנִּיחוּ אוֹתָם בָּעֲזָרָה, וְשֶׁלֹּא יֹאכַל מֵהֶם יִשְׂרָאֵל בְּשׁוּם עִנְיָן, נִמְשָׁךְ אַחַר אוֹתוֹ הַשֹּׁרֶשׁ הַכָּתוּב שָׁם, יִמְצָאֵהוּ מְבֹאָר וְנִגְלֶה, כָּל שֶׁיֵּשׁ בּוֹ דֵּעָה לָדַעַת טוֹב וָרָע, וְלַהַג הַרְבֵּה בְּמָה שֶׁאֵינוֹ צָרִיךְ יְגִיעַת בָּשָׂר.
Las leyes del precepto están explicadas en el tratado de Macot.
דִּינֵי הַמִּצְוָה. מְבֹאָרִים בְּמַסֶּכֶת מַכּוֹת.
Esta prohibición rige tanto para hombres como para mujeres, y solo en la época del Templo (Rambam, Bikurim 2:1), pues entonces recae sobre nosotros la obligación de traer los bikurim. La obligación según la Torá rige solo respecto de ciertos frutos y en ciertos lugares, como escribí allí, en «Si prestas dinero». Y aunque dijimos allí que la obligación de traer los bikurim recae solo sobre los hombres y no sobre las mujeres, en cuanto a la prohibición de comerlos —en todo lugar— la mujer es igual al hombre, conforme a lo que dijeron, de bendita memoria, en la Guemará (Bavá Kamá 15a) como regla general sobre el versículo «Un hombre o una mujer que cometan cualquiera de los pecados del hombre» (Bamidbar 5:6): el versículo igualó a la mujer con el hombre para todos los castigos de la Torá. El kohen que transgrede esto y come de los bikurim el volumen de una aceituna en el caso que dijimos, transgrede un precepto negativo y es pasible de azotes. Y de igual modo el israelita que coma de ellos ese volumen de cualquier manera —es decir, ya sea antes de que se coloquen en la azará o después de ello.
וְנוֹהֵג אִסּוּר זֶה בִּזְכָרִים וּנְקֵבוֹת, וְדַוְקָא בִּזְמַן הַבַּיִת (רמב"ם בכורים פ"ב ה"א), כִּי אָז הַחוֹבָה עָלֵינוּ בַּהֲבָאַת הַבִּכּוּרִים. וְהַחִיּוּב מִן הַתּוֹרָה דַּוְקָא בְּפֵרוֹת יְדוּעִים וּבִמְקוֹמוֹת יְדוּעִים, וּכְמוֹ שֶׁכָּתַבְתִּי שָׁם בְּכֶסֶף תַּלְוֶה, וְאַף עַל פִּי שֶׁאָמַרְנוּ שָׁם, שֶׁחִיּוּב מִצְוַת הֲבָאַת הַבִּכּוּרִים, הוּא עַל הַזְּכָרִים לְבַד, וְלֹא עַל הַנְּקֵבוֹת, בְּאִסּוּר אֲכִילָתָן בְּכָל מָקוֹם, שָׁוָה אִשָּׁה לְאִישׁ, וּכְעִנְיָן שֶׁאָמְרוּ זִכְרוֹנָם לִבְרָכָה בַּגְּמָרָא (ב"ק טו א) דֶּרֶךְ כְּלָל בַּפָּסוּק אִישׁ אוֹ אִשָּׁה כִּי יַעֲשׂוּ מִכָּל חַטֹּאת הָאָדָם (במדבר ה ו) הִשְׁוָה הַכָּתוּב אִשָּׁה לָאִישׁ לְכָל עֳנָשִׁין שֶׁבַּתּוֹרָה. וְכֹהֵן הָעוֹבֵר עַל זֶה וְאָכַל מִבִּכּוּרִים כַּזַּיִת בָּעִנְיָן שֶׁאָמַרְנוּ עָבַר עַל לָאו וְחַיָּב מַלְקוּת, וְכֵן יִשְׂרָאֵל שֶׁיֹּאכַל מֵהֶן כַּזַּיִת בְּשׁוּם צַד, כְּלוֹמַר בֵּין קֹדֶם שֶׁהֻנְּחוּ בָּעֲזָרָה אוֹ לְאַחַר מִכֵּן.