Séfer haJinuj·Precepto 80596 / 615
En papel →

Precepto 80

La imparcialidad en el juicio

No apiadarse del pobre en el juicio: que el juez no se compadezca del débil ni del menesteroso a la hora de juzgar —sino que dictamine su caso conforme a la verdad, no por compasión hacia él—. Antes bien, iguale entre el rico y el pobre, y obligue a este a pagar lo que debe, como está dicho «Y al pobre no favorecerás en su pleito» (Shemot 23:3). Y este asunto se repite en otro lugar, como está dicho «No favorecerás al pobre» (Vayikrá 19:15). Y en palabras del Sifrá (ibíd.): que no digas: «este es un pobre, y tanto yo como el rico estamos obligados a sostenerlo; lo declararé inocente y así resultará que se sostiene con decoro». Por eso enseña el versículo: «No favorecerás al pobre».

שֶׁלֹּא לְרַחֵם עַל עָנִי בַּדִּין – שֶׁלֹּא יַחְמֹל הַדַּיָּן עַל הַחַלָּשׁ וְהַדַּל בִּשְׁעַת הַדִּין, אֶלָּא שֶׁיָּדִין דִּינוֹ לַאֲמִתּוֹ, לֹא עַל צַד הַחֶמְלָה עָלָיו, אֲבָל יַשְׁוֶה בֵּין הֶעָשִׁיר וְהַדַּל, לְהַכְרִיחוֹ לִפְרֹעַ מָה שֶׁהוּא חַיָּב, שֶׁנֶּאֱמַר (שמות כג ג) וְדָל לֹא תֶהְדַּר בְּרִיבוֹ. וְנִכְפָּל זֶה הָעִנְיָן בְּמָקוֹם אַחֵר, שֶׁנֶּאֱמַר (ויקרא יט טו) לֹא תִשָּׂא פְנֵי דָל. וּלְשׁוֹן סִפְרָא (שם) שֶׁלֹּא תֹּאמַר עָנִי הוּא זֶה, וַאֲנִי וְהֶעָשִׁיר חַיָּבִים לְפַרְנְסוֹ, אֲזַכֶּנּוּ וְנִמְצָא מִתְפַּרְנֵס בִּנְקִיּוּת, תַּלְמוּד לוֹמַר לֹא תִשָּׂא פְנֵי דָל.

La raíz del precepto es sabida: la razón atestigua que igualar el juicio es cosa apropiada y correcta.

וְשֹׁרֶשׁ הַמִּצְוָה יָדוּעַ, שֶׁהַשֵּׂכֶל מֵעִיד בְּהַשְׁוָיַת הַדִּין, שֶׁדָּבָר רָאוּי וְכָשֵׁר הוּא.

Rige en todo lugar y en todo tiempo, para los varones. Y quien la transgrede e inclina el juicio por compasión hacia el pobre, transgrede el mandato del Rey; pero no hay en ella azotes, pues no comporta acción.

וְנוֹהֶגֶת בְּכָל מָקוֹם וּבְכָל זְמַן בִּזְכָרִים. וְהָעוֹבֵר עָלֶיהָ וְהִשְׁוָה הַדִּין לְחֶמְלָתוֹ עַל הַדַּל, עָבַר עַל מִצְוַת מֶלֶךְ, וְאֵין בָּהּ מַלְקוּת, שֶׁאֵין בָּהּ מַעֲשֶׂה.