Pele Yoetz·Capítulo 373312 / 391
En papel →

Capítulo 373

El pedir prestado

Quien toma algo prestado sin que el dueño lo sepa es un ladrón. Aunque se trate del libro de un compañero, está prohibido cogerlo y estudiar en él sin su permiso. Quien así obra cree estar cumpliendo una mitzvá, pero lo que tiene en las manos es una transgresión. La gente tropieza en esto sobre todo con los zapatos: están todos reunidos, uno sale afuera y se calza los zapatos de otro. Y lo mismo vale para quien pide prestado un objeto o un libro a su compañero y luego se lo presta a un tercero sin permiso del dueño: también ese es un ladrón, porque el que recibe algo en préstamo no tiene derecho a prestarlo a su vez. Lo mejor para cada uno es comprarse todo lo que necesita y no tener que pedírselo a otro —porque a veces el otro no quiere prestar y lo hace solo por vergüenza, y ahí hay ya un asomo de robo; y a veces incluso miente y dice «no lo tengo» teniéndolo, con lo que uno acaba haciéndolo pecar.

שואל - שואל שלא מדעת גזלן הוי, ואפלו בספר של חברו אסור לטלו וללמד בו שלא ברשותו, והעושה כן, נמצא שחושב לעשות מצוה, ועברה היא בידו. ובני אדם נכשלים בזה בעבור נעלים, בהיותם בחבורה אחת ויוצא האחד לחוץ ונוטל מנעלים של חברו. וכן השואל חפץ מחברו או ספר ומשאילו לאחר בלי רשות בעלים, גזלן הוי, שאין השואל רשאי להשאיל. וטוב לגבר שיקנה כל הצריך לו ולא יצטרך לשאל מחברו, כי פעמים שאינו חפץ להשאיל ומשום כסופא הוא דעבד להשאיל ואיכא סרך גזל, וזמנין דמשקר ואומר, אין לי, ויש לו, ונמצא שהוא מחטיא את חברו:

Con mayor razón todavía hay que guardarse de pedirle un regalo a nadie, pues cabe temer que lo dé solo por vergüenza, y de nuevo hay algo de robo. Y no digamos de quien no quiere dar: si le tomas algo contra su voluntad, es robo puro y simple. Abundan los malvados que arrebatan a la fuerza lo de sus compañeros, y les parece cosa lícita, sin darse cuenta de que son como el bandido armado que sale al camino a robar y despojar. Por ese mismo camino va el que pide prestado con la intención de no pagar: lo uno y lo otro son una sola y misma cosa. Si vieran a un hombre echado a la mala vida, robando, despojando y asaltando a la gente, lo despreciarían, lo maldecirían y lo llamarían «impuro, impuro»; pero el que acepta un regalo, o compra de gorra, o pide prestado pensando no devolver, cree que le está permitido y no le duele el corazón, porque no sabe qué es lo prohibido —que HaShem, en su bondad, lo perdone. Y aunque dijeron que «se obliga a dar tzedaká» (Ketubot 49b), eso significa que otros obligan a los ricos a dar para socorrer a los pobres; pero a los pobres mismos, y a los propios sabios, no se les permite tomar sin que el dueño lo sepa y sin su buena voluntad, porque en ello hay robo y jilul HaShem, y «el que aborrece los regalos vivirá» (Mishlé 15:27). (De esto ya escribí más arriba, en la entrada «robo» y en la entrada «dar»; véase allí.)

ועל אחת כמה וכמה צריך לזהר שלא לשאל מתנה משום אדם, ולמחש בעי, שמא משום כסופא יהב, ואיכא משום גזל. וכל שכן ממי שאינו רוצה לתן, שאם נוטל ממנו בעל כרחו הוי גזל גמור. ורבו רעים שנוטלים בעל כרחם מחבריהם, ודומה להם כהתר ולא ידעו שהוא כלסטים מזין שיוצא לדרך וגוזל וחומס. וכן על זו הדרך, הלוה על מנת שלא לשלם, דא ודא אחת היא. ואם יראו אדם שיוצא לתרבות רעה וגוזל וחומס ומלסטם את הבריות, יבזו אותו ויקללו אותו וטמא טמא יקראו לו, אבל הנוטל מתנה או בזול או לוה על מנת שלא לשלם, דומה לו כהתר ולבבו לא יכאב כי לא ידעו מה הוא האסור, השם הטוב יכפר בעד. ונהי שאמרו (כתובות מט ב) כופין על הצדקה, הינו אחרים שיכפו את העשירים שיתנו לצרך עניים, אבל עניים עצמם וחכמים עצמם לא התר להם לטל שלא מדעת בעלים ושלא ברצון טוב, דאיכא גזל וחלול השם, ושונא מתנות יחיה (משלי טו כז) (וכבר כתבתי מזה לעיל בערך גזל ובערך מתן, עין שם):

En cambio, la mitzvá de prestar es un gran jésed: «Hacienda y riqueza hay en su casa, y su justicia permanece para siempre» (Tehilim 112:3). Y aunque el objeto prestado se le estropee un poco, gana mucho más de lo que pierde: la recompensa que recibe de HaShem por ese jésed, y además las bendiciones de quien lo pidió prestado. Todo hombre debe exhortar a su mujer a que sea generosa, y comprar utensilios de sobra en su casa para poder prestarlos, y que no despidan con las manos vacías a quien viene a pedir —y HaShem les pagará siete veces en su seno.

ומצות השאלה היא חסד גדול, הון ועשר בביתו וצדקתו עומדת לעד (תהלים קיב ג). ואף אם יפסד לו חפצו מעט, יותר ממה שהוא מפסיד הוא מרויח בשכר שמקבל מאת השם על החסד, גם ברכות יעטה מאת השואל. וכל אדם יזהיר את אשתו שתהא טובת עין, ויקנה כלים יתרים בתוך ביתו כדי להשאיל, ולא ישיבו פני שואל ריקם, וה' ישלם להם שבעתים אל חיקם: